Chuyện tình của Sultan Suleyman và Hürrem

Hôm nọ có chị xinh xinh nào đó comment nhắc tới đế chế Ottoman (tiếng Thổ là Osmanlı imparatorluğu) làm mình bồi hồi nhớ lại quãng thời gian dịch phim về Sultan Suleyman ghê. Đợt đấy chết đi sống lại vì từ vựng Ottoman (Osmanlıca), cứ dịch được 4-5 câu là lại phải lên mạng tra xem mình dịch nghĩa đúng được mấy phần.

Kiến thức về Ottoman của mình có hạn nên mình không dám viết về cả 1 đế chế hào hùng – niềm tự hào của người Thổ mỗi khi nhắc về. Nhưng để viết về thời vị vua Suleyman và người vợ rất nổi tiếng của ông thì mình cũng coi như có chút vốn liếng. Bài này mình sẽ viết về lịch sử thật sự chứ không phải kể về phim đâu nhé, dù phim bám khá sát lịch sử.


Vua Suleyman I là một trong những sultan (vua) nổi tiếng nhất của đế chế Ottoman, là người đã đẩy nền quân sự của đế chế Ottoman lên đến tột đỉnh vinh quang. Ông là vị vua thứ 10, là người trị vì dài nhất lịch sử đế chế Ottoman với 46 năm tại vị. Sultan Suleyman I, thời kỳ đó là một vị vua lỗi lạc, một nhân tài quân sự của Châu Âu.  

Sultan Suleyman đã đưa đế chế Ottoman thành một trong những đế chế hùng mạnh nhất tại Châu Âu vào thế kỷ 16. Đích thân ông tham gia 13 cuộc chiến, chinh phạt các thành phố lớn của Châu Âu như Belgrad (Serbia), đảo Rodos (Hy Lạp) và phần lớn lãnh thổ Hungary. Ông cũng chính là vị vua đã thôn tính cả phần lớn vùng Trung Đông và một phần rộng lớn lãnh thổ ở Bắc Phi đến tận xứ Algeria. Hải quân của đế chế Ottoman do ông xây dựng lúc bấy giờ vô cùng hùng mạnh, làm chủ phần lớn vùng biển Địa Trung Hải và không có đối thủ.

Ngoài can trường, lỗi lạc và vĩ đại, ông còn là một nam nhân si tình. Mối tình của ông và vợ của mình (Hürrem) rất nổi tiếng trong lịch sử. Nổi tiếng vì Hürrem là người phụ nữ đầu tiên và duy nhất trong lịch sử Ottoman, từ vị trí một nô lệ đã trở thành vợ chính thức duy nhất của nhà vua và có ảnh hưởng rất lớn trong triều đình Ottoman lúc bấy giờ. Nghe có vẻ hao hao Võ Tắc Thiên…

Hürrem, tên thật là Alexandra Lisowska, một nô lệ người Ukraina bị bắt về cung điện Topkapı để làm cung nữ (Topkapı sarayı – bạn nào đã từng đi du lịch Istanbul chắc chắn nên tới thăm cung điện Topkapı ngay trung tâm phố cổ nhé. Topkapı sarayı tuy không hoành tráng và đẹp như Dolmabahçe sarayı nhưng bề dày và ý nghĩa lịch sử của Topkapı thì nổi bật hơn hẳn).

Topkapı sarayı

Theo sử sách, cung nữ nô lệ trong harem (hậu cung của vua) được tuyển chọn từ hai nguồn: một là từ nguồn cống phẩm và nguồn khác đến từ thị trường nô lệ, mà phần đông trong số họ đến từ Châu Âu. Số cung nữ được tuyển chọn này đặc biệt phải có nhan sắc, khỏe mạnh, được kiểm tra nghiêm ngặt từ cơ thể tới giấc ngủ (ngủ không được ngáy, ngáy là bị đuổi ngay 😦 ).

Hürrem là tên mà nhà vua đã ban cho cô gái Alexandra. Hürrem mang ý nghĩa là “người mang lại vui vẻ” (theo tiếng Ba Tư cũ). Cách Hürrem gây sự chú ý với nhà vua cũng rất khác biệt. Hürrem không được gọi là “đẹp nghiêng nước nghiêng thành”, nhưng cô lại khá cuốn hút. Giữa một rừng các cung nữ trong hậu cung chỉ biết tô son trát phấn, bôi hương tắm hoa mong được Sultan để ý tới, Alexandra sớm nhận ra sắc đẹp không đủ giúp cô tồn tại trong chốn hậu cung đầy ngắc nghiệt này. Do vậy cô luôn tỏ ra chăm chỉ học hỏi để trở nên nổi bật trong đám cung nữ.

Cung nữ trong Harem của đế chế Ottoman.

Một điểm đáng chú ý, xã hội dưới thời đế chế Ottoman không hề phân biệt chủng tộc, tất cả cung nữ đều được đối xử công bằng dựa vào tài năng của họ. Do vậy, Hürrem bằng chính sự quyến rũ và tài năng của mình, nàng đã biết cách làm vua say mê mình tột đỉnh. Không những biết chơi đàn, ca hát, Hürrem còn chinh phục trái tim Sultan Suleyman bằng tài thơ phú. Điều đó đã thật sự làm ngài rung động bởi chính bản thân ngài cũng là một nhà thơ lớn thời bấy giờ. Đây chính là sự khác biệt hoàn toàn giữa Hürrem với những cung nữ, phi tần khác của vua trong hậu cung, khiến Hürrem trở nên đặc biệt trong mắt nhà vua.

Nhờ có được sự yêu thương của Sultan Suleyman, Hürrem, từ một nô lệ thân phận thấp kém, nàng đã leo lên từng bậc một trong hậu cung. Hürrem thông minh, tài năng, nàng tham vọng đoạt được tước vị cao nhất của phụ nữ trong hậu cung: Hoàng Phi. Tuy nhiên, để đạt được vị trí này, Hürrem có một đối thủ mạnh: quý phi Mahidevran – người đã hạ sinh một hoàng tử cho Sultan Suleyman, và hoàng tử này lúc đó được xem là người kế vị chính thức.

Vốn là một người có đầu óc rất nhạy bén, Hürrem nắm rất rõ các quy tắc trong hậu cung. Nàng biết cách tận dụng các quy tắc đó để hạ gục đối thủ. Hürrem trêu tức Mahidevran, đến mức bà quý phi này đã lao thẳng vào mà đánh Hürrem. Khôn ngoan, Hürrem một mực không phản kháng, để tới mức mặt mũi sưng bầm nàng cũng không một lời la hét. Cho tới tận khi một viên tổng quản can thiệp ngăn Mahidevran lại, Hürrem mới được thoát thân. Tối những đêm sau đó, Sultan Suleyman cho gọi Hürrem tới hầu hạ ngài, nàng đã cả gan từ chối nhà vua tới 3 lần. Chưa có một cung nữ nào dám từ chối Sultan. Ngài đã đến tận phòng Hürrem để tìm hiểu nguyên do, nhưng nàng nhất định tránh mặt. Phải rất khó khăn Sultan Suleyman mới được gặp Hürrem, và ngài đã vô cùng tức giận khi nhìn thấy khuôn mặt bầm dập của nàng. Ngài tự đoán được thủ phạm là quý phi Mahidevran. Chưa dừng lại ở đó, Hürrem đẩy nhà vua đi đến tận cùng của tức giận khi thổ lộ rằng nàng đang mang thai, nàng giữ im lặng không phản kháng, không thưa gửi lên đức vua chỉ vì “thiếp lo sợ cho tính mạng của con chúng ta”.

Thời đó, ai đánh một cung nữ đang mang thai của Sultan cũng chính như đang tìm cách hạ sát chính Sultan vậy. Tội này chỉ có một án phạt duy nhất, đó là tử hình. Tất nhiên, Mahidevran không hề hay biết Hürrem đang mang thai, bà chỉ vô tình vướng vào lưới mưu mô của Hürrem mà thôi. Nhưng, nhờ sự can thiệp giúp đỡ của Đại tể tướng Ibrahim Paşa – bạn nối khố của đức vua từ nhỏ, Mahidevran đã thoát tội chết. Bà chỉ bị đi đày tới Manisa – nơi con trai bà, hoàng tử Mustafa theo lệnh cha tiếp quản và cai trị.

Sự ra đi của Mahidevran đã khiến Hürrem trở thành người được Sultan Suleyman sủng ái nhất trong cung. Bấy giờ, nàng vừa tròn 19 tuổi.

Quyền lực của Hürrem lớn dần theo mỗi lần nàng sinh con. Sau khi sinh hoàng tử tên Mehmed, nàng lần lượt sinh thêm 3 hoàng tử Selim, Bayezid, Cihangir và một công chúa tên Mihrümah. Hürrem vốn mong muốn trở thành Hoàng Phi, nhưng trên nguyên tắc điều này bị cấm. Luật lệ đạo Hồi quy định một Sultan không được phép thành hôn với một nô lệ. Do đó, Hürrem đã tiến hành leo lên ngôi theo từng bước: xóa bỏ thân phận nô lệ của mình và sau đó thành hôn với nhà vua.

Để được xóa thân phận nô lệ, Hürrem bỏ nhiều thời gian tâm sự, tỉ tê với Sultan rằng nàng không được công nhận dù có làm nhiều việc tốt, chỉ bởi vì thân phận gốc của nàng là một nô lệ. Vì thân phận thấp kém này, nàng và quốc vương khó có thể ở bên nhau đến đời đời kiếp kiếp. Trong một phút xúc động, Sultan Suleyman hạ bút xóa bỏ thân phận nô lệ cho nàng.

Xóa bỏ được thân phận nô lệ, Hürrem xin phép nhà vua cho học về Hồi giáo. Sultan Suleyman không có lý do nào để từ chối. Sau một thời gian tìm hiểu, Hürrem bày tỏ mong muốn theo đạo Hồi. Khi lễ cải đạo kết thúc, Hürrem tuyên bố tôn giáo mới không cho phép nàng quan hệ với người đàn ông mà nàng chưa cưới làm chồng. Hiểu rằng đã bị nàng “xỏ mũi”, quốc vương nổi cơn thịnh nộ và đóng cửa trong phòng suốt ba ngày. Hürrem dù rất run sợ nhưng vẫn không chùn bước. Cuối cùng đức vua đành phải mềm lòng nhượng bộ và quyết định thành hôn cùng Hürrem ngay tại hậu cung. Lễ thành hôn đó đã khiến Hürrem trở thành chính thê, vợ duy nhất, hoàng phi độc nhất của Suleyman và cả trong lịch sử đế chế Ottoman.

Một tranh vẽ miêu tả đám cưới trong harem của đế chế Ottman.

Hürrem được vua sủng ái cũng vì nàng rất khôn ngoan và hiểu chuyện. Đại tể tướng Ibrahim là người vốn được Sultan Suleyman rất tín nhiệm và coi như anh em ruột. Vì được tin tưởng như vậy, sức mạnh chính trị của Ibrahim ngày càng lớn khiến anh ta cảm thấy địa vị của mình “không thua kém ai”. Thậm chí, có lần anh ta táo tợn tự nhận mình là người quyết định tất cả. Sự ngạo mạn này khiến Sultan Suleyman rất bực bội. Nhưng từ năm xưa, khi Suleyman chưa lên ngôi đại đế, ngài đã có lời hứa với Ibrahim rằng sẽ không bao giờ ra tay hạ sát anh ta, nên ngài bắt buộc phải giữ lời hứa của mình. Hürrem biết điều này nên nàng đã tự hành động. Ngày 15/03/1536, tể tướng Ibrahim Paşa, đã bị 7 tên thái giám “câm” ám sát khi đang ngủ say trong gian phòng nằm sát cạnh nơi nghỉ của Sultan. Ngày hôm trước, Ibrahim đã được mời vào cung dùng bữa tối cùng với quốc vương. Án mạng xảy ra nhưng không có một cuộc điều tra nào được tiến hành.

Ibrahim bị loại, Hürrem giờ có thể tự do can dự triều chính. Tuy vậy, quyền lực của Hürrem chỉ thực sự bền chắc khi ngai vàng thuộc về một trong các người con của nàng. Thân mẫu của quốc vương tại vị sẽ thành Thái hậu, chủ nhân thật sự của hậu cung.

Dưới thời đế chế Ottoman, việc tranh giành quyền kế vị vô cùng tàn khốc do 1 đạo luật khủng khiếp được ủng hộ bởi hầu hết các nhà thần học thời bấy giờ: đạo luật huynh đệ tương tàn. Bất kể ngai vàng thuộc về ai trong những người con của Sultan, người đó nên giết các anh em trai của mình để tránh việc đánh nhau tranh giành ngôi báu thêm một lần nữa.   

Điều đó khiến Hürrem phải lo âu bởi hoàng tử kế vị chính thức lúc đó là Mustafa, con trai của Mahidevran. Hürrem quyết định phải ra tay hành động để ngôi báu thuộc về một trong số các con của mình. Vào năm 1553, một bức thư giả đã bị chặn giữ, bức thư được cho là của Thái tử Mustafa gửi quân Ba Tư, đề nghị Ba Tư giúp lật đổ Sultan Suleyman. Thái tử Mustafa vì muốn chứng minh sự trong sạch của mình nên vội vã tay không vào cung. Thái tử đã bị một số đông lính gác chặn bắt và xiết cổ cho đến chết, dưới sự chứng kiến của Sultan Suleyman vào ngày 06/11/1553.

Mustafa qua đời, con đường chọn người kế thừa rộng mở. Giờ chỉ còn lại những người con trai của Hürrem phải lao vào một cuộc tranh giành theo như điều luật “huynh đệ tương tàn”. Thế nhưng, chưa kịp nhìn thấy kẻ chiến thắng, ngày 15/04/1558, Hürrem đã trút hơi thở cuối cùng do bệnh viêm màng phổi, thượng thọ khoảng 60 tuổi. Tám năm sau, đến lượt Sultan Suleyman qua đời do bị xung huyết ngay trong chiến dịch tấn công Belgrad. Người ta cho rằng, sự ra đi của Hürrem đã gây ảnh hưởng nặng nề lên Sultan Suleyman. Ngài trở thành một vị quốc vương già nua, buồn bã, ủ rũ và mệt mỏi bởi cuộc đấu tranh giành quyền lực giữa những người con trai của mình. Suleyman đã xây dựng lăng cho người vợ yêu quý ngay dưới bóng của thánh đường tráng lệ. Lăng của ông được xây cạnh lăng của Hürrem tám năm sau đó.

Lăng mộ của Hürrem. Thường thì vợ chính thức của vua và các công chúa cũng được gọi là Sultan.

Mối quan hệ giữa Sultan Suleyman và Hürrem vô cùng đặc biệt và không thể giải thích nổi. Vào thế kỷ 17, hay 18, có những trường hợp các quốc vương đam mê một nô lệ, tuy nhiên chưa bao giờ có chuyện đưa người nô lệ đó lên làm chính thê duy nhất như thời Sultan Suleyman.

Có người nói do Hürrem quá khôn ngoan, nhưng bản thân mình nghĩ, Sultan Suleyman lỗi lạc như vậy, ông không dễ bị “xỏ mũi” bởi một người đàn bà chưa từng cai trị quốc gia. Tất cả những gì Hürrem có được phần lớn là do Sultan Suleyman muốn mà thành, do ông si tình, chiều vợ nên nhắm mắt làm ngơ với những hành động, “yêu sách” của vợ mình. Đức tính này vẫn được di truyền cho kha khá các anh Thổ thời hiện tại đấy. 😀

Bonus thêm cảnh quay trong phim ở phần Hürrem qua đời, cảnh này được quay rất đẹp.

Published by Hoàng Lê Thanh Hà

A Turkey-addict.

5 thoughts on “Chuyện tình của Sultan Suleyman và Hürrem

  1. Hôm bữa em có coi một trích đoạn phim này ở trên Youtube, ngay lúc bà hoàng hậu ra uýnh bà nô lệ này quá trời :)))) nói chung cũng hấp dẫn lắm không kém gì phim cổ trang China, có điều không có Engsub nên mãi vẫn chưa coi được hic

    Like

    1. Haha hồi đó c phải dịch phim này nên cố lết xem chứ thấy cũng dài dòng văn tự ghê gớm. Tận 139 tập mà mỗi tập hơn 2 tiếng éc éc éc. Mà càng về cuối càng nhức cái đầu vì nhiều nhân vật thêm thắt quá. Thường dizi Thổ c chỉ cố xem được tới khoảng hơn 10 tập là c bỏ cuộc huhu

      Like

      1. phim truyền hình Thổ toàn vậy chị nhỉ, má chồng em cũng coi cái phim tình cảm gì đó trên tivi mà bà coi từ thưởu em mới chân ướt chân ráo tới Thổ đến nay 3 năm chẵn mà cái phim ấy còn chưa hết :)))) hôm bữa em hỏi chồng em ủa người ta chiếu lại hả chồng em bảo Không, làm gì đã tới tập cuối…. Cạn lời :))
        Mà có 1 bộ phim cổ trang Thổ nói về Sultan ở trên Netflix em cũng muốn coi vì có Engsub mà đến 1 trăm mấy chục tập…bó tay haha

        Liked by 1 person

      2. Công nhận!!! Chị cực kỳ nể phục ng Thổ vì có thể ngồi trước màn hình tivi quanh năm suốt tháng để theo dõi mấy dizi mà không nản hức hức. C nghe nói có dizi còn chiếu được mười mấy năm rùi chưa hết nữa má ôi :((

        Liked by 1 person

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: