BÀI 17 – PHẦN 3 – TỪ CHỈ ĐIỀU KIỆN

ĐỌC VĂN BẢN

Bana uygun iş yok.” “Kapı gibi diplomam var ama iş bulamıyorum.” “Boşuna okumuşum yıllarca.” Son günlerde ne zaman bir gençle konuşsam bunlan duyuyorum. Hangi gazeteyi okusam, hangi televizyon programını izlesem işsizlikten yakınıyor gençler. Diyorlar ki “Ben gerekli her şeyi yaptım. Okudum, üniversite bitirdim. Öyleyse iyi bir işim olmalı.” Haksız sayılmazlar. Ne de olsa yıllarca uğraşıyorlar diploma alabilmek için. Ancak şunu da kabul etmeliyiz ki artık dünyanın hiçbir yerinde üniversite bitirmek rahat bir yaşam elde etmeye yetmiyor, sadece diploma almak hiçbir işe yaramıyor. Daha fazlası gerekiyor. Peki, nedir bu fazlası?

Bence bir insan ister diploma sahibi olsun isterse olmasın kendine iyi bir gelecek kurabilir. Tabii o insan her zaman çalışkan ve dürüstse! Böyle biri zor koşullarla karşılaşsa da sonunda başarıyı elde eder. Gençlere ayrıca öğrenmeye açık olmalarını da öneririm. Ne öğrenmeye? Bunun hiçbir önemi yok. Yeter ki vakit boşa geçmesin…

Çok gereksiz gibi görünen bilgiler bile bir gün işlerine yarayacaktır…

Hani bir bulmaca türü vardır, noktaları birleştirerek bir resim bulursunuz. Öğrenme işte bu bulmacalara benzer.

Bir gün noktalar birleşir ve ortaya çok güzel bir şekil çıkar. Noktalar az olursa insan hayatı boyunca sadece basit, anlamsız bir çizgi olmaktan ileri gidemez. Çağımızda üniversite mezunu olmak sadece bir, bilemediniz iki noktadır. Her insanın kendi yetenek ve ilgi alanlarına göre hayatına yeni noktalar eklemesi gerekir. Üniversite yılları, bu noktaları ilave etmek için en uygun senelerdir ama öğrenme bir ömür boyu sürer.

Şimdi size birkaç öneride bulunmak istiyorum:

1. Yabancı bir dili çok iyi derecede öğrenin. Konuşmaları anlamanız veya kendi alanınızla ilgili yayınlan okuyabilmeniz yetmez. Bir toplulukta esprileri anlayacak veya kendiniz espri yapacak kadar iyi bilmeli veya bir romanı hiç sözlüğe bakma ihtiyacı duymadan su gibi okuyabilmelisiniz.

2. Klavyede on parmak ve süratli yazı yazmayı öğrenin. Bunu öğreten bilgisayar programları var.

3. Bilgisayar kullanıcısı olmanız da yetmez, programlar çok iyi derecede bilin ve WEB tasarımı yapmayı öğrenin.

4. Bir müzik enstrümanı çalın. Nota kullanarak birkaç parça çalacak kadar müzikten anlayın.

5. İyi derecede tenis öğrenin. Her spor yararlıdır ama hem sağlık hem sosyal çevre, ikili ilişkiler açısından tenisin yeri başkadır.

“Không có việc gì cho em làm cả” “Em có bằng tốt nghiệp loại giỏi, nhưng em thể không tìm được việc làm.” “Mấy năm trời học hành của em là vô ích”. Đây là những điều tôi thường xuyên nghe thấy khi nói chuyện với giới trẻ thời gian gần đây. Bất kể đọc báo hay xem các chương trình truyền hình, tôi đều bắt gặp chuyện người trẻ phàn nàn về vấn nạn thất nghiệp. Họ nói, “Em đã làm mọi thứ cần thiết. Em đã học, em đã tốt nghiệp đại học. Vì vậy, em phải có một công việc tốt.” Không sai. Rốt cuộc, những người trẻ này phải cố gắng học hành trong nhiều năm để lấy được tấm bằng tốt nghiệp ấy. Tuy nhiên, có lẽ phải thừa nhận, rằng không nơi nào trên thế giới chỉ tốt nghiệp đại học là đủ để có một cuộc sống sung túc, rằng nếu chỉ có tấm bằng đại học, chúng ta sẽ chẳng làm được gì cả. Chúng ta cần nhiều hơn thế. Vậy cái “nhiều hơn thế” cụ thể là gì?

Tôi nghĩ một người hoàn toàn có thể tự xây dựng một tương lai sáng lạn cho chính mình, cho dù người đó có bằng cấp hay không. Tất nhiên là với điều kiện người đó luôn chăm chỉ và trung thực! Ngay cả khi người đó phải đối mặt với nhiều khó khăn, cuối cùng họ vẫn sẽ đạt được thành công. Tôi cũng khuyên các bạn trẻ hãy luôn cởi mở trong việc học hỏi. Vậy học gì mới được? Học gì không quan trọng, miễn là bạn đang không lãng phí thời gian của mình. 

Ngay cả những kiến thức nghe có vẻ rất không cần thiết cũng sẽ hữu ích vào một ngày nào đó ...

Bạn biết đấy, có một loại tranh nối được tạo thành bằng cách nối các dấu chấm lại với nhau. Học tập cũng như vậy.

Một ngày nọ, các chấm được nối lại với nhau và tạo nên một bức tranh tuyệt đẹp. Nếu có ít các dấu chấm, cả cuộc đời con người ta chỉ có thể nối lên những dòng kẻ nguệch ngoạc vô nghĩa. Tốt nghiệp đại học chỉ là một, cùng lắm là hai dấu chấm mà thôi. Mỗi người nên bổ sung những dấu chấm mới cho riêng mình theo khả năng và sở thích. Những năm đại học là những năm tốt nhất để chấm những dấu chấm này, nhưng còn việc học thì chắc chắn phải học suốt đời

Bây giờ tôi sẽ đưa ra một vài gợi ý như sau cho bạn

1. Hãy học một ngoại ngữ thật nhuần nhuyễn. Hiểu các bài phát biểu hoặc đọc các ấn phẩm liên quan đến những gì bạn quan tâm thôi là chưa đủ. Bạn nên biết nhiều hơn nữa, làm sao để có thể hiểu những câu chuyện cười của họ hoặc thậm chí tự bạn tạo nên những câu chuyện như vậy, hoặc có thể đọc một cuốn tiểu thuyết trơn tru mà không cần dùng từ điển.

2. Học cách gõ phím nhanh bằng mười ngón tay. Có những phần mềm luyện cho bạn kỹ năng này đấy.

3. Chỉ biết sử dụng máy tính thôi là chưa đủ, bạn nên hiểu thật sâu về các phần mềm và học cách thiết kế web.

4. Bãn hãy học chơi một loại nhạc cụ. Hãy hiểu âm nhạc đủ để chơi một vài bản nhạc bằng các nốt của mình.

5. Học chơi tennis thật siêu đẳng. Môn thể thao nào cũng có lợi, nhưng tennis là một môn thể thao đặc biệt hơn trong việc giúp nâng cao sức khỏe lẫn các mối quan hệ xã hội.


Từ mới

  • Kapı gibi (tính từ): rất chắc chắn, rất vững chãi
  • işsizlik(danh từ): sự thất nghiệp
  • Okumak(độngtừ): đọc, học
  • Çalışkan(tính từ): chăm chỉ
  • Dürüst(tính từ): thật thà, ngay thẳng 
  • Koşul(danh từ): điều kiện
  • Bulmaca(danh từ): trò chơi puzzle
  • Tür(danh từ): loại
  • Birleşmek(động từ): kết nối
  • Benzemek(động từ): Giống
  • Nokta(danh từ): dấu chấm
  • Mezun(danh từ): sự tốt nghiệp
  • ilave etmek(độngtừ): thêm vào
  • Espri(danh từ): sự hài hước 
  • Sözlük(danh từ): từ điền
  • Su gibi okumak(động từ) : đọc trôi chảy
  • Klavye(danh từ): bàn phím
  • Parmak(danh từ): ngón tay
  • Süratli(tính từ): nhanh
  • Tasarım(danh từ): sự thiết kế
  • Enstrüman(danh từ): dụng cụ

Đọc hiểu văn bản

Đánh dấu vào các ô hợp lý


Ngữ pháp

Hôm nay chúng ta sẽ học về các từ nối chỉ điều kiện trong tiếng Thổ. 


Öyleyse

Nếu vậy thì, Thế thì, Đã vậy thì,…

Televizyonda güzel bir program yok. Öyleyse bu akşam dışarı çıkıyoruz  

TV không có chương trình gì hay cả. Thế thì tối nay chúng ta ra ngoài thôi

Neyse

gì thì gì, sao cũng được, dù sao thì,…(tương đương với anywaywhatever trong tiếng Anh)

Neyse seni bu seferlik affediyorum

Sao cũng được, lần này tao tha cho mày

Oysa

dù, trong khi,…

Mehmet hala uyuyor. Oysa iki saat sonra havaalanında olması gerek

Mehmet vẫn ngủ. Trong khi hai tiếng nữa hắn phải có mặt ở sân bay rồi. 

Nasılsa

dù sao thì

Bence yetişmek için acele etmeyelim. Nasılsa ders başlamıştır

Tao nghĩ bọn mình không cần vội làm gì. Dù sao thì lớp học chắc cũng bắt đầu rồi.

Yoksa

Nếu không thì, hay là,..

  • Với nghĩa “hay là…”

Filiz bugün de okula gelmedi. Yoksa hasta mı?

Filiz hôm nay cũng không tới trường. Hay là nó ốm nhỉ? 
  • Với nghĩa “nếu không thì…”

Ayaklarını çek Yücel, yoksa seni annene şikâyet edeceğim

Bỏ chân ra Yücel, nếu không thì tao sẽ mách mẹ mày đó! 

Gerek… gerekse…

Cả…lẫn…

Kaş’ta gördüğüm en iyi mekan, gerek mezeleri gerekse etleri mükemmeldi.

Đó là nhà hàng tốt nhất tôi từng ăn ở Kaş, cả món khai vị lẫn các món thịt, tất cả đều hoàn hảo 

İse

Nếu…thì…, thì

  • Với nghĩa nếu…thì..

Các bạn có thể hiểu những đuôi se/sa trong các câu điều kiện chúng ta đã học ở những bài trước chính là rút gọn của từ ise.

Ví dụ

Çalışırsam geçerim

Nếu tôi học thì tôi sẽ đỗ

Çalışır isem geçerim

Hai câu này bản chất và ý nghĩa giống hệt nhau.

Ở câu 1, từ ise đã được gắn thẳng vào động từ để tạo thành hậu tố (sa-m) .

Ở câu 2, từ ise đứng độc lập và chia theo ngôi ben (ise-m) 

Một số ví dụ khác để hiểu thêm

Yağmur yağarsa ıslanırız = Yağmur yağar ise ıslanırız

Nếu trời mưa thì chúng ta sẽ ướt hết

Bir kız güzelse kolaylıkla koca bulur = Bir kız güzel ise kolaylıkla koca bulur. 

Nếu là một cô gái đẹp thì sẽ dễ tìm chồng lắm
  • Với nghĩa “thì” 

İse có nghĩa là “thì” trong các văn cảnh so sánh 2 vế:

Onlar yukarıda, biz ise aşağıdaydık 

Chúng nó ở trên cao còn chúng tao thì ở dưới thấp

Evin içi sıcak dışarısı ise soğuktu 

Trong nhà nóng còn bên ngoài thì lạnh

Berkant sudan korkar, Ali ise çok iyi yüzücüdür. 

Berkant sợ nước còn Ali thì bơi rất giỏi. 

Ne

Từ này theo nghĩa hay dùng nhất là “cái gì”, nhưng chúng ta có thể biến nó thành các câu điều kiện như sau:

Ne + gốc động từ (bỏ mak/mek) + se/sa + đuôi chỉ ngôi

Ví dụ:

  • Ne yapsam : dù tôi có làm gì
  • Ne söylesen: dù bạn có nói gì
  • Ne de olsa: rốt cuộc, dù gì đi nữa,…

Ne yapsam kızıyor, ne söylesem yanlış anlıyor!

Dù em có làm gì, anh ta cũng tức giận, dù em có nói gì, anh ta cũng hiểu sai! 

Sahte mutluluklar ne de olsa en kötü üzüntülerdi

Những hạnh phúc giả dối rốt cuộc lại chính là những nỗi buồn tồi tệ nhất

Bài tập

Chọn từ trong khung điền vào chỗ trống

Chọn từ trong khung, điền vào chỗ trống để hoàn thành đoạn hội thoại, sau đó hoàn thành 2 câu cuối cùng theo ý kiến của bạn.

Published by Hoàng Lê Thanh Hà

A Turkey-addict.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: