CÁC HIỆN TƯỢNG ÂM THANH TRONG TIẾNG THỔ

Cảm giác của nhiều người khi học tiếng Thổ đó là: Tại sao người Thổ phát âm lại nuốt âm nhiều như vậy, Tại sao nhiều từ nghe cứ như bị…dính vào nhau? 

Thực ra, dù tiếng Thổ là ngôn ngữ “phát âm sao viết vậy”, thì trong văn nói tự nhiên, người Thổ vẫn thường xuyên sử dụng các hiện tượng nối âm, lướt âm hoặc nuốt âm khiến người học bối rối khi nghe.

Giờ mình phân tích kĩ từng thứ nhé!

1. Lướt âm

Lướt âm xảy ra khi người nói không cố phát âm rõ ràng từng âm mà chỉ lướt qua, khiến âm đó nghe như biến mất nhưng thực tế vẫn tồn tại về mặt âm học (nếu nghe kĩ).

Trong tiếng Thổ, hiện tượng nuối âm rất thường gặp ở các phụ âm như r, l, h, ğ.

Ví dụ:

• orada → âm “r” được đọc rất nhanh → nghe như oda
• değil → âm “l” phát nhẹ, nghe như dey
• sehpa → âm “h” tan vào hơi thở, nghe như sepa

Lướt âm không phải là bỏ âm. Người Thổ vẫn phát âm, nhưng nhanh, mảnh và nhẹ đến mức người mới học không kịp nhận diện.

2.  NỐI ÂM

Nối âm xảy ra khi âm cuối của từ trước và âm đầu của từ sau liên kết lại thành một cụm âm liền mạch, nhằm tạo cảm giác “mượt mà” trong dòng nói.

Trong tiếng Thổ, hiện tượng nối âm trong tiếng Thổ ít phổ biến hơn so với tiếng Anh, nhưng vẫn có hiện tượng này khi nói nhanh, đặc biệt giữa hai từ mà âm cuối và đầu có thể “dính” với nhau. Thường gặp khi từ đứng trước kết thúc bằng phụ âm và từ sau bắt đầu bằng nguyên âm.

Ví dụ:

• değil ama (không phải, nhưng mà) → nghe như dey-lama hoặc deyama
• geliriz artık (giờ chúng tao tới đây) → nghe như geliriz zartık (thành âm nối “za” giữa 2 từ)
• çok iyi (rất tốt) → nghe như çok ki-yi (nối âm k với i)

Nghe thử nhé:

Việc nối âm này không thay đổi mặt chữ viết, nhưng dòng âm thanh bị nối liền, dễ khiến người học không nhận ra ranh giới giữa hai từ.

3.  NUỐT ÂM 

Nuốt âm xảy ra khi một âm hoặc nguyên âm/phụ âm bị lược bỏ hoàn toàn trong phát âm, vì tốc độ nói quá nhanh hoặc không cần thiết để duy trì nghĩa.

Trong tiếng Thổ:

Xuất hiện chủ yếu trong khẩu ngữ, đặc biệt là âm cuối của từ đa âm tiết hoặc âm lặp lại gây nặng lời. Thường thấy khi người Thổ nói chuyện nhanh, suồng sã.

Ví dụ:

• geliyorum (tôi đang đến) → nuốt “r” → geliyom
• gördüm (tôi thấy rồi) → nuốt “r” → gödüm
• geliriz (chúng tôi sẽ đến) → nuốt “r” → geliz

Nghe thử nhé

Nuốt âm là cấp độ mạnh hơn của lướt âm. Thay vì phát nhẹ, người ta không phát âm luôn. Tuy nhiên điều này không làm mất nghĩa vì ngữ cảnh vẫn rõ ràng.

Âm nào trong tiếng Thổ hay bị lướt / nuốt/ nối nhất?

“h”

Như một hơi thở nhẹ, đặc biệt khi đứng sau nguyên âm.

Không nên cố bật “h” quá mạnh, hãy phát âm mềm mại, nhẹ nhàng, giữ độ thoát hơi.

“l”

Thật sự có “l” nặng và “l” nhẹ

Tiếng Thổ có hai kiểu âm “l”:

• Kalın L: âm “l” dày, bật rõ, thường đi với nguyên âm trầm như a, o, u, ı → elma, kol, kulak, kalp, okul, bulmak,.. 
• İnce L: âm “l” mảnh, nhẹ hơn, thường đi với e, i, ö, ü → değil, ile,bilgi, geliyor, lezzetli, millet,..

Nghe thử nhé:

Bạn cứ tưởng tượng mình phát âm 2 từ “lòng” và “lý” cũng có sự khác nhau một chút giữa 2 chữ “l” đó, chữ “l” trong “lòng” nghe có vẻ hơi nặng hơn chút đúng không?

“r”

Rung nhẹ, dễ mất hút

Âm “r” tiếng Thổ là âm rung đầu lưỡi nhẹ, không phải âm “r” cong lưỡi như tiếng Anh.

Do vậy khi nói nhanh, âm “r” bị lướt cực nhanh, gần như mất hút khỏi tai người chưa quen.

Một số trường hợp, cả từ nghe như mất hẳn âm “r” và thậm chí nguyên âm “a”/”e” ngay sau âm “r”

Ví dụ

Âm “r” vẫn được phát ra trong miệng, nhưng nếu bạn không luyện nghe kỹ, sẽ khó nhận ra.

“ğ”

Âm câm, nhưng thật ra “ko câm” 

Đặc điểm:

• Âm “ğ” không phải phát ra thành âm /g/ như trong tiếng Anh.
• Nó chỉ có tác dụng kéo dài nguyên âm đứng trước hoặc liên kết các nguyên âm lại với nhau.

Bạn có thể nghe thấy:

Lưu ý: Đừng cố gắng phát âm “ğ” – thay vào đó, hãy chú ý kéo dài nguyên âm trước nó một cách tự nhiên.

VÍ dụ một số cụm từ tường bị lướt/nối/nuốt trong văn nói

Làm sao để dễ dàng nghe được các từ dù bị nuốt âm/lướt âm?

Cách duy nhất là luyện nghe thật nhiều mà thôi!

Bên cạnh đó bạn có thể đọc theo (shadowing), bắt chước cách họ nuốt âm, nối âm. Rồi ghi âm thử lại xem mình đã phát âm giống hay gần giống họ chưa?

Đừng sợ nói sai, luyện phát âm là quá trình “nhại lại”, “quen tai”.

Tiếng Thổ không khó, chỉ cần bạn luyện đúng cách, tai bạn sẽ ngày càng nhạy.

Từ việc “mình không nghe ra họ đang nói gì”, đến lúc bạn “nghe ra cả những âm gần như không tồn tại”… là hành trình cực kỳ thú vị.

Cố gắng lên nhé!