BÀI 25 – ĐỘNG TỪ PHỨC HỢP

Chào mừng các bạn đến với trình độ B2. Quả là một chặng đường dài để tới được ngày hôm nay!

Kể từ bài này, mình sẽ thay đổi các viết bài giảng một chút. Thay vì chia thành các bài nhỏ, mình sẽ gộp lại nhau thành 1 bài lớn. Kiến thức của sách Yüksek thường là các phần văn phạm ngữ pháp trộn lẫn với nhau, do vậy chia thành từng bài nhỏ không được hợp lý cho lắm. Và do các bạn một khi đã tới được trình độ này thì kiến thức tiếng Thổ có thể gọi là khá vững rồi, nên cách mình viết bài giảng sắp tới không hẳn là “giảng bài” nữa, mà giống với chia sẻ về các cách sử dụng của văn phạm hơn. Có một số bài, mình sẽ không viết lại công thức vì các quy luật công thức các bạn đã học hết ở các trình độ trước rồi. Nào, chúng ta lại bước vào bậc thang tiếp theo trên con đường chinh phục tiếng Thổ thôi!


Động từ phức hợp là gì?

Là loại động từ được kết hợp từ nhiều thì khác nhau.

Ví dụ, các bạn đã học về thì tương lai chưa hoàn thành hay thói quen của quá khứ, đây chính là 2 trong các loại động từ phức hợp.


Về cơ bản, động từ phức hợp có 3 loại chính. Chúng ta sẽ đi tìm hiểu từng loại.

ĐỘNG TỪ PHỨC HỢP (TRẦN THUẬT)

Công thức:

Động từ chia theo các thì (ngôi o) + du/dü/tu/tü + đuôi chỉ ngôi

Ví dụ

Eve geldiğimde halen uyuyordu

Khi tôi về tới nhà thì anh ấy vẫn đang ngủ

Tìm hiểu bảng dưới đây để hiểu rõ hơn về cách kết hợp các thì với du/dü/tu/tü. (Du/dü/tu/tü có thể được hiểu nôm na là đuôi trần thuật)

Lấy ví dụ với động từ sevmek

SevdiydiKết hợp thì quá khứ với đuôi trần thuật
SevmiştiKết hợp thì nghe đồn với đuôi trần thuật
SeviyorduKết hợp thì hiện tại tiếp diễn với đuôi trần thuật
SevecektiKết hợp thì tương lai đơn với đuôi trần thuật
SeverdiKết hợp thì hiện tại chung với đuôi trần thuật
SevmeliydiKết hợp hậu tố “nên” với đuôi trần thuật
SeveydiKết hợp hậu tố đề nghị với đuôi trần thuật
SevseydiKết hơp hậu tố điều kiện với đuôi trần thuật

Lưu ý: không thể kết hợp hậu tố mệnh lệnh với đuôi trần thuật.


ĐỘNG TỪ PHỨC HỢP (NGHE ĐỒN)

Công thức:

Động từ chia theo các thì (ngôi o) + miş/mış/muş/müş + đuôi chỉ ngôi

Ví dụ:

Türkiye’ye gelmeden önce biraz Türkçe öğrenmişti

Trước khi đến Thổ Nhĩ Kỳ nó đã học một chút tiếng Thổ rồi

Nhìn bảng dưới đây để hiểu rõ cách kết hợp giữa các thì và đuôi “nghe đồn” nhé

Lấy ví dụ với động từ yapmak

YapmışmışThì nghe đồn kết hợp với đuôi nghe đồn
YapıyormuşThì hiện tại tiếp diễn kết hợp với đuôi nghe đồn
YapacakmışThì tương lai đơn kết hợp với đuôi nghe đồn
YaparmışThì hiện tại chung kết hợp với đuôi nghe đồn
YapmalıymışKết hợp hậu tố “nên” với đuôi nghe đồn
YapaymışKết hợp hậu tố đề nghị với đuôi nghe đồn
YapsaymışKết hợp hậu tố điều kiện với đuôi nghe đồn

Chú ý: Không thể kết hợp đuôi nghe đồn với thì quá khứ đơn và hậu tố mệnh lệnh


ĐỘNG TỪ PHỨC HỢP (ĐIỀU KIỆN)

Công thức:

Động từ chia theo các thì (ngôi o) + sa/se + đuôi chỉ ngôi

Keşke seni daha önce tanışaydım

Giá mà em quen anh từ trước đó

Nhìn bảng dưới đây để hiểu rõ cách kết hợp giữa các thì và đuôi điều kiện nhé

Lấy ví dụ với động từ bilmek

BildiyseThì quá khứ đơn kết hợp với đuôi điều kiện
BilmişseThì nghe đồn kết hợp với đuôi điều kiện
BiliyorsaThì hiện tại tiếp diễn kết hợp với đuôi điều kiện
BilecekseThì tương lai đơn kết hợp với đuôi điều kiện
BilirseThì hiện tại chung kết hợp với đuôi điều kiện
BilmeliyseKết hợp hậu tố “nên” với đuôi điều kiện

Chú ý: Không thể kết hợp đuôi điều kiện với chính đuôi điều kiện, hậu tố mệnh lệnh và hay hậu tố đề nghị.


CÁC Ý NGHĨA KHI DÙNG ĐỘNG TỪ PHỨC HỢP

  • Bày tỏ thái độ mỉa mai, không tin bằng cách kết hợp thì nghe đồn và đuôi nghe đồn

Sınavda çok çalışmışmış

Gớm nó thì học chăm chỉ cho kỳ thi lắm đấy! (với giọng mỉa mai và không tin)

  • Dùng để nói về 1 thói quen đã bị từ bỏ bằng cách kết hợp thì hiện tại chung với đuôi trần thuật

Küçükken birbirimize mektup yazardık

Hồi còn nhỏ bọn mình vẫn thường hay viết thư cho nhau mà

  • Dùng để trần thuật 1 vấn đề mình nghe lại được từ người khác bằng cách kết hợp thì hiện tại tiếp diễn với đuôi nghe đồn

Çocuklar bahçede oynuyormuş.

Nghe nói bọn trẻ đang chơi ngoài vườn

  • Dùng để trần thuật 1 chuyện suýt xảy ra nhưng lại không xảy ra bằng cách kết hợp thì tương lai đơn và đuôi trần thuật

Arkadaşım dün bize gelecekti.

Hôm qua bạn tao đã định đến nhà chúng ta chơi (nhưng lại không đến)

  • Dùng để trần thuật 1 sự việc chắc chắn đã xảy ra bằng cách kết hợp thì nghe đồn với đuôi DIR

Kalemleri bırakın, sınav sona ermiştir.

Tất cả các trò hãy buông bút, đã hết giờ làm bài rồi!

  • Dùng để trần thuật về 1 vấn đề mình dự đoán có thể xảy ra bằng cách kết hợp thì nghe đồn với đuôi DIR

Belki Ahmet’i de aramıştır

Chắc là nó đã gọi cho Ahmet rồi

(Các bạn biết tại sao hai cách dùng trên lại gần như đối lập nhau – 1 cái là chắc chắn, 1 cái là dự đoán – trong khi cùng dùng chung cách kết hợp thì nghe đồn và đuôi DIR đúng không? Nếu vẫn băn khoăn, các bạn hãy xem lại bài – Hậu tố DIR  khẳng định hay dự đoán nhé 😉 )

Published by Hoàng Lê Thanh Hà

A Turkey-addict.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: